Công ty một người bùng nổ tại Trung Quốc nhờ AI và chính sách hỗ trợ

Tại Trung Quốc, một xu hướng kinh doanh mới đang nổi lên mạnh mẽ: “công ty một người” (OPC – One-Person Company). Đây là mô hình doanh nghiệp do một cá nhân vận hành, tận dụng công nghệ – đặc biệt là AI và tự động hóa – để thay thế cho cả một đội ngũ nhân sự như trước đây. Trong thực tế, khái niệm này cũng được hiểu linh hoạt hơn, bao gồm cả những nhóm siêu nhỏ chỉ từ hai đến ba người cùng điều hành.

Sự phát triển nhanh chóng của AI đã làm thay đổi cách vận hành doanh nghiệp. Những công việc từng cần nhiều bộ phận như marketing, chăm sóc khách hàng hay phát triển sản phẩm giờ đây có thể được hỗ trợ đáng kể bằng các công cụ tự động.

Nhờ đó, một cá nhân vẫn có thể xây dựng và vận hành một doanh nghiệp với quy mô nhỏ nhưng hiệu quả cao, mở ra cơ hội khởi nghiệp cho nhiều người hơn.

Chính quyền đóng vai trò “bệ phóng”

Khác với mô hình phát triển AI tại Thung lũng Silicon – nơi các quỹ đầu tư mạo hiểm đóng vai trò chủ đạo – tại Trung Quốc, động lực lại đến từ khu vực công.

Chính phủ không chỉ rót vốn mà còn chủ động xây dựng hạ tầng dữ liệu, đồng thời trở thành “khách hàng đầu tiên” của các sản phẩm AI nội địa. Cách làm này giúp tạo thị trường ban đầu và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển nhanh hơn.

Tân Hoa Xã cho biết mô hình OPC đang được nhiều địa phương thúc đẩy thông qua các chính sách hỗ trợ mạnh tay.

Các gói hỗ trợ khá đa dạng, từ việc cung cấp không gian làm việc miễn phí đến các khoản vay ưu đãi hoặc hỗ trợ chi phí công nghệ. Chẳng hạn, thành phố Tô Châu – một trung tâm công nghệ lớn – đặt mục tiêu xây dựng hàng chục “cộng đồng OPC” và nuôi dưỡng khoảng 1.000 doanh nghiệp dạng này vào năm 2028.

Tại Thượng Hải, khu Phố Đông sẵn sàng hỗ trợ chi phí điện toán cho startup với mức lên tới hàng trăm nghìn nhân dân tệ. Trong khi đó, Vũ Hán còn triển khai các gói vay đặc biệt, thậm chí cam kết hỗ trợ nếu doanh nghiệp gặp rủi ro.

Cách tiếp cận này không phải điều mới mẻ. Trung Quốc từng áp dụng mô hình tương tự trong nhiều ngành như thương mại điện tử hay xe điện: kết hợp định hướng từ trung ương với sự cạnh tranh chính sách giữa các địa phương.

Theo ông Lin Zhang, chuyên gia nghiên cứu kinh tế số, Trung Quốc có thể được ví như “một Thung lũng Silicon khổng lồ” khi cả hệ thống cùng thúc đẩy đổi mới công nghệ.

Tận dụng hạ tầng dư thừa từ “cơn sốt AI”

Dù nhận được nhiều ưu đãi, mô hình công ty một người vẫn đối mặt với không ít thách thức. Nhiều nhà đầu tư cho rằng phần lớn các OPC khó có thể phát triển thành doanh nghiệp quy mô lớn hoặc duy trì lâu dài.

Hiện tại, phần lớn hỗ trợ được triển khai thông qua các vườn ươm, nơi không chỉ cung cấp mặt bằng mà còn giúp kết nối startup với đối tác, khách hàng và hệ sinh thái xung quanh.

Một góc nhìn khác cho rằng việc thúc đẩy OPC cũng giúp các địa phương giải quyết bài toán dư thừa hạ tầng. Trong vài năm gần đây, làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc diễn ra ồ ạt, dẫn đến tình trạng dư công suất. Việc thu hút các startup nhỏ được xem là cách tận dụng lại những nguồn lực này.

Xu hướng khởi nghiệp mới giữa làn sóng sa thải nhân sự

Dù còn nhiều dấu hỏi, các chính sách hỗ trợ vẫn thu hút không ít người, đặc biệt là những lao động công nghệ đang tìm hướng đi mới sau các đợt cắt giảm nhân sự.

Một ví dụ là Ma Ruipeng (41 tuổi), người đã rời bỏ công việc lập trình sau gần 20 năm để tự khởi nghiệp với một dự án AI giúp người dùng tạo ứng dụng di động.

Hiện tại, anh vẫn đang tự xoay xở bằng tiền tiết kiệm do chưa tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ. Tuy vậy, anh vẫn giữ quan điểm lạc quan rằng AI không phải là mối đe dọa, mà là cơ hội để thích nghi và phát triển.