Người đàn ông sống 48 giờ không có phổi: Kỳ tích y khoa chưa từng có tiền lệ

Con người không thể sống thiếu phổi. Thế nhưng một bệnh nhân của bác sĩ Ankit Bharat (Mỹ) đã làm được điều đó trong suốt 48 giờ.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học Med (thuộc Cell Press), các bác sĩ phẫu thuật mô tả cách họ loại bỏ hoàn toàn hai lá phổi bị nhiễm trùng nghiêm trọng của bệnh nhân, sau đó duy trì sự sống cho anh bằng một hệ thống “phổi nhân tạo” tự thiết kế cho đến khi tìm được phổi hiến tặng phù hợp. Nhóm nghiên cứu cho rằng phương pháp này có thể trở thành “cầu nối” cứu sống những bệnh nhân có nguy cơ tử vong khi chờ ghép tạng.

Theo bác sĩ Bharat, chuyên gia phẫu thuật lồng ngực tại Đại học Northwestern và là tác giả chính của nghiên cứu, tình trạng bệnh nhân khi nhập viện cực kỳ nguy kịch. Tim của anh đã ngừng đập ngay khi tới nơi, buộc các bác sĩ phải tiến hành hồi sức tim phổi (CPR). Ông cho biết khi nhiễm trùng quá nặng khiến mô phổi “tan rã”, tổn thương sẽ không thể hồi phục – và đó thường là lúc bệnh nhân tử vong.

ARDS nghiêm trọng và suy đa cơ quan

Bệnh nhân là một người đàn ông 33 tuổi mắc hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS) – tình trạng viêm và nhiễm trùng dữ dội khiến phổi bị tràn dịch và mất chức năng. Căn bệnh bắt đầu từ cúm, sau đó nhanh chóng trở nặng do viêm phổi do vi khuẩn.

Khi phổi suy kiệt, tim và thận của anh cũng bắt đầu suy theo. Các bác sĩ kết luận ghép hai lá phổi là cơ hội sống sót thực tế duy nhất. Tuy nhiên, tình trạng cơ thể lúc đó quá bất ổn để có thể tiến hành ghép ngay lập tức. Cơ thể cần thời gian hồi phục trước khi tiếp nhận tạng mới.

Bharat nhấn mạnh rằng tim và phổi có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Khi không còn phổi, câu hỏi đặt ra là làm sao giữ bệnh nhân sống sót.

“Cầu nối” bằng phổi nhân tạo

Để kéo dài thời gian chờ ghép, nhóm bác sĩ đã phát triển một hệ thống tạm thời có thể đảm nhiệm các chức năng sống còn của phổi. Thiết bị này đưa oxy vào máu, loại bỏ carbon dioxide và hỗ trợ tuần hoàn, giúp tim tiếp tục bơm máu hiệu quả dù cơ thể hoàn toàn không còn phổi.

Sau khi hai lá phổi nhiễm trùng được loại bỏ, tình trạng bệnh nhân bắt đầu cải thiện rõ rệt. Huyết áp ổn định trở lại, các cơ quan khác dần phục hồi chức năng và nhiễm trùng được kiểm soát. Hai ngày sau, nhóm tìm được phổi hiến phù hợp và tiến hành ca ghép kép thành công.

Hơn hai năm sau ca phẫu thuật, bệnh nhân đã quay lại cuộc sống bình thường với chức năng phổi ổn định.

Thông thường, ghép phổi chủ yếu được chỉ định cho các bệnh mạn tính như bệnh phổi kẽ hoặc xơ nang. Với ARDS nặng, cách tiếp cận truyền thống là tiếp tục hỗ trợ hô hấp và chờ phổi tự hồi phục. Tuy nhiên, trong trường hợp này, điều đó đã không thể xảy ra.

Phân tích chuyên sâu các lá phổi bị cắt bỏ cho thấy mô phổi đã xơ hóa nghiêm trọng và chịu tổn thương miễn dịch ở mức độ cao. Các xét nghiệm phân tử xác nhận tổn thương đã vượt quá khả năng tự chữa lành.

Theo Bharat, đây là lần đầu tiên y học có bằng chứng sinh học ở cấp độ phân tử cho thấy một số bệnh nhân ARDS buộc phải ghép hai lá phổi nếu muốn sống sót.

Hiện tại, chỉ một số ít bệnh viện chuyên sâu có đủ năng lực và nguồn lực để thực hiện quy trình phức tạp này. Bharat hy vọng trong tương lai sẽ có các thiết bị tiêu chuẩn hóa hơn, giúp duy trì sự sống cho bệnh nhân suy phổi thảm khốc trong thời gian chờ tạng hiến.

Ông cũng chia sẻ rằng trong thực tế điều trị, nhiều bệnh nhân trẻ tử vong mỗi tuần vì không ai nghĩ tới ghép phổi như một lựa chọn. Với tổn thương phổi nghiêm trọng do virus hô hấp hoặc nhiễm trùng cấp tính, ngay cả trong tình huống khẩn cấp, ghép phổi vẫn có thể là giải pháp cứu mạng.