Đừng dùng cáp HDMI cũ cho TV 4K mới nếu không muốn mất chất lượng hình ảnh

Cáp HDMI thì cáp nào chẳng giống nhau, đúng không? Không hẳn vậy. HDMI đã tồn tại rất lâu và trải qua vô số lần nâng cấp. Điều này rất tốt cho sự phát triển của công nghệ hình ảnh và âm thanh, nhưng lại không mấy thân thiện với người dùng khi phải đảm bảo mình đang dùng đúng loại cáp để tận dụng hết chất lượng hiển thị của TV mới.

Vì sao rất dễ dùng nhầm cáp HDMI?

Thực tế đơn giản là đa số cáp HDMI trông giống hệt nhau. Nhà sản xuất có thể đổi màu vỏ, đổi lớp bọc, nhưng nếu đặt hai sợi cáp bất kỳ trước mặt, bạn gần như không thể phân biệt chỉ bằng mắt thường. Đầu cắm HDMI thì gần như không thay đổi qua nhiều năm, nên một sợi cáp từ năm 2010 vẫn cắm vừa TV đời 2025 — và ngược lại.

Chính vì vậy, cáp cũ rất dễ bị “tái sử dụng” trong các hệ thống mới. Tôi cũng từng gặp tình huống này khi nâng cấp từ TV 4K 60Hz lên TV OLED 4K 120Hz. Vì ngại tháo lại dây đi âm tường, tôi giữ nguyên cáp cũ, và không hề biết rằng sợi cáp từng hoạt động ổn trước đó không đủ khả năng đáp ứng yêu cầu của TV mới.

Mọi chuyện còn tệ hơn khi nhiều cửa hàng bán cáp dùng những cụm từ mơ hồ như “hỗ trợ 4K” hay “hiệu năng cao”. 4K ở 30Hz hay 60Hz? Hiệu năng cao so với cái gì? Nếu may mắn, thông số kỹ thuật thật sự sẽ được in đâu đó trên thân cáp hoặc đầu cắm. Còn không, bạn chỉ có thể hy vọng mình chưa vứt hộp đi — hoặc chuẩn bị tinh thần đi “điều tra” lại từ đầu.

Phiên bản HDMI khác gì so với loại cáp HDMI?

Mỗi lần HDMI được nâng cấp lớn — từ 1.4 lên 2.0 rồi 2.1 — điểm cải tiến quan trọng nhất luôn là băng thông. HDMI 1.4 đủ cho 4K nhưng chỉ ở 30Hz, phù hợp với phim ảnh nhưng không lý tưởng cho chơi game hay PC. HDMI 2.0 mang đến 4K 60Hz cùng HDR phổ biến. HDMI 2.1 là bước nhảy vọt lớn nhất, mở đường cho 4K 120Hz, 8K, VRR, ALLM và các tính năng âm thanh nâng cao như eARC.

Vấn đề là cách đặt tên cáp của HDMI lại… không mấy thân thiện:

• High Speed HDMI phù hợp với 1080p và 4K 30Hz cơ bản
• Premium High Speed HDMI đáp ứng 4K 60Hz kèm HDR
• Ultra High Speed HDMI hỗ trợ 4K 120Hz, 8K, VRR và eARC
• Ultra96 HDMI cung cấp băng thông lên tới 96Gbps, cho phép dùng đầy đủ các tính năng của HDMI 2.2, bao gồm cả định dạng màu không nén

Ngoài ra còn có chuẩn HDMI “Standard” rất cũ, chỉ phù hợp cho 720p hoặc 1080p chất lượng thấp, và ngày nay gần như không còn gặp nữa. Nếu muốn chắc chắn, bạn có thể xem các logo chứng nhận chính thức trên trang web của HDMI.

Dấu hiệu cho thấy cáp HDMI đang “kìm chân” hệ thống của bạn

HDMI có khả năng tương thích ngược, nên dùng cáp mới cho thiết bị cũ thì không sao. Nhưng dùng cáp cũ cho thiết bị mới thì lại là chuyện khác. Khi băng thông cáp không đủ, bạn có thể gặp nhiều vấn đề, từ rõ ràng đến khó nhận ra.

TV hoặc màn hình không đạt được độ phân giải hay tần số quét mà nó hỗ trợ, chẳng hạn console chỉ hiện 4K 30Hz thay vì 4K 60Hz hoặc 120Hz. Các tính năng như VRR hay ALLM không thể bật trên PS5, Xbox Series X hoặc PC chơi game. Chất lượng âm thanh không như kỳ vọng, hoặc eARC không hoạt động. Thậm chí có thể xuất hiện hiện tượng nhấp nháy, mất tín hiệu ngẫu nhiên.

Nếu mọi thứ đều ổn ở thiết lập thấp nhưng bắt đầu lỗi khi bạn tăng độ phân giải hay tần số quét — trong khi TV và thiết bị nguồn đều hỗ trợ — thì rất có thể sợi cáp là điểm nghẽn.

Làm sao để biết chính xác mình đang dùng cáp HDMI nào?

Trước khi cắm thử rồi lại phải tháo ra vì sai, hãy kiểm tra ngay trên thân cáp hoặc phần vỏ đầu cắm. Nhiều sợi sẽ có in rõ “Ultra High Speed” hoặc các tên chứng nhận chính thức khác. Nếu không có bất kỳ thông tin nào, khả năng cao đó là cáp đời cũ, chưa đạt chuẩn HDMI hiện đại.

Một số cáp mới còn có mã QR rất nhỏ trên đầu cắm, cho phép kiểm tra chứng nhận chính hãng. Nếu bạn còn giữ hộp, đó tất nhiên là cách nhanh và rõ ràng nhất.

Trường hợp không thể xác định, cách duy nhất là cắm thử và kiểm tra, nhưng đừng lắp cố định cho đến khi chắc chắn mọi tính năng bạn cần đều hoạt động ổn. Cũng đừng quên rằng nếu tín hiệu HDMI phải đi qua các thiết bị trung gian như soundbar, receiver hay switch, thì tất cả chúng cũng phải đạt chuẩn cao tương ứng, nếu không tín hiệu sẽ bị hạ xuống mức thấp nhất trong chuỗi. Khi đã xác định được từng sợi cáp, việc dán nhãn cho chúng là một ý tưởng rất đáng cân nhắc.