Đây là lĩnh vực cực kỳ đáng đầu tư trong kỷ nguyên bùng nổ AI: năng lượng

Trong 5 năm qua, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã đổ hơn nửa nghìn tỷ USD vào các startup AI. Tuy nhiên, theo một báo cáo mới từ Sightline Climate, cơ hội đầu tư hấp dẫn nhất trong kỷ nguyên AI hiện nay lại có thể nằm ở lĩnh vực năng lượng.

Nguyên nhân khá rõ ràng: AI đang tiêu tốn điện năng khổng lồ, trong khi hạ tầng cung cấp điện lại chưa theo kịp.

AI bùng nổ, nhưng điện không đủ đáp ứng

Báo cáo cho thấy có tới 50% các dự án trung tâm dữ liệu đang được công bố có nguy cơ bị trì hoãn, và một trong những nguyên nhân lớn nhất là thiếu điện.

Trong tổng số 190 gigawatt công suất trung tâm dữ liệu được theo dõi tại Mỹ, chỉ khoảng 5 gigawatt đang thực sự được xây dựng. Dù có thêm 6 gigawatt đi vào hoạt động trong năm qua, nhưng tới 36% dự án đã bị lùi tiến độ trong năm 2025. Điều này có thể ảnh hưởng dây chuyền đến các doanh nghiệp đang phụ thuộc vào AI, khi nguồn lực hạ tầng không theo kịp nhu cầu.

Chính sự mất cân bằng giữa cung và cầu lại mở ra cơ hội lớn cho nhà đầu tư. Các tập đoàn công nghệ lớn như Google hay Meta đã bắt đầu chi mạnh vào các dự án năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, thậm chí cả điện hạt nhân.

Họ cũng đầu tư vào những công nghệ mới như pin lưu trữ 100 giờ của Form Energy, đồng thời hợp tác với các công ty điện lực để thúc đẩy triển khai nhanh hơn.

Song song đó, hàng loạt startup đang tìm cách giải bài toán điện năng. Một số tập trung vào công nghệ chuyển đổi điện, số khác phát triển phần mềm quản lý dòng điện nhằm tối ưu hóa hệ thống.

Nhu cầu điện cho AI sẽ tăng mạnh

Theo Goldman Sachs, AI có thể khiến mức tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu tăng tới 175% vào năm 2030. Trong khi đó, hạ tầng lưới điện hiện tại đang đối mặt với tình trạng quá tải chưa từng có, kéo theo giá điện tăng và buộc các công ty công nghệ phải tìm giải pháp thay thế.

Nhiều doanh nghiệp lớn thậm chí đang tính đến việc tự xây dựng nguồn điện riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện quốc gia. Những công ty như Amazon, Google hay Oracle đang chuyển dần sang mô hình trung tâm dữ liệu sử dụng nguồn điện tại chỗ hoặc kết hợp giữa điện tự sản xuất và lưới điện.

Một ví dụ điển hình là dự án mới của Google tại Minnesota, nơi hãng kết hợp điện gió, điện mặt trời và hệ thống pin quy mô lớn để đảm bảo nguồn cung ổn định.

Song song với đó, thị trường pin lưu trữ quy mô lớn cũng đang bùng nổ. Theo U.S. Energy Information Administration, tổng công suất lưu trữ pin tại Mỹ có thể đạt gần 65 gigawatt vào cuối năm nay.

Không chỉ nguồn điện, cách quản lý điện cũng là một vấn đề lớn. Hiện nay, phần lớn hệ thống vẫn sử dụng máy biến áp truyền thống — một công nghệ đã tồn tại hơn 100 năm. Dù đáng tin cậy, nhưng chúng ngày càng trở nên cồng kềnh khi nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu tăng mạnh.

Trong tương lai, khi mật độ công suất của server đạt mức 1 megawatt mỗi rack, thiết bị điện đi kèm có thể chiếm diện tích gấp đôi chính server. Đó là lý do các nhà đầu tư đang đổ tiền vào công nghệ biến áp thể rắn (solid-state transformer), sử dụng linh kiện bán dẫn để thay thế cấu trúc sắt – đồng truyền thống. Dù chi phí ban đầu cao hơn, nhưng chúng linh hoạt và có thể thay thế nhiều thiết bị cùng lúc, giúp tối ưu tổng chi phí.

So với những vòng gọi vốn khổng lồ trong lĩnh vực AI, các startup năng lượng vẫn đang ở quy mô nhỏ hơn nhiều. Nhưng chính điều đó lại khiến chúng trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư. Trong bối cảnh mọi ngành đều đang điện hóa — từ giao thông đến công nghiệp — nhu cầu năng lượng sẽ tiếp tục tăng mạnh, bất kể AI có “hạ nhiệt” hay không.

Vì vậy, một nghịch lý đang dần lộ rõ: Khoản đầu tư tốt nhất vào AI… có thể không nằm trong AI, mà nằm ở hạ tầng năng lượng phía sau nó.