KDE 1 huyền thoại thập niên 1990 quay trở lại trên Linux hiện đại

Nếu bạn từng yêu thích sự đơn giản hoặc phong cách thiết kế của Linux những năm 1990, thì đây là một tin khá thú vị. Một dự án mới mang tên MiDesktop đang được phát triển, với mục tiêu đưa KDE 1 cùng toàn bộ môi trường desktop của nó chạy trên các bản Linux hiện đại.

Dự án MiDesktop lần đầu được hé lộ vào đầu năm 2025 bởi lập trình viên Alec Bloss. Bạn đã thành công trong việc khiến môi trường desktop KDE 1 tương thích với các bản phân phối Linux ngày nay. Để làm được điều này, dự án sử dụng một nhánh rẽ của framework Qt2 có tên Osiris , trong khi KDE hiện đại và hầu hết ứng dụng ngày nay đã chuyển sang Qt 6.

Điểm thú vị là MiDesktop vẫn giữ nguyên giao diện và cách hoạt động của KDE nguyên bản, nhưng lại chạy trên nền Debian 13 hoặc Ubuntu 24.04, đồng thời có thể sử dụng các ứng dụng Linux hiện đại. Nói cách khác, bạn có thể trải nghiệm cảm giác dùng Linux desktop cuối thập niên 90 – đầu 2000 mà không phải vật lộn với phần mềm cũ hay hệ thống lỗi thời.

Trong một bài đăng trên Reddit, tác giả dự án mô tả:

MiDesktop cực kỳ nhanh và gọn nhẹ, tập trung vào tính thực dụng, không gây xao nhãng. Hiện đã có gói cài đặt cho Debian 13 và Ubuntu 24.04. Giờ đây, bạn có thể thấy Linux desktop thời cuối những năm 90/đầu 2000 trông như thế nào, mà không cần mất công dựng lại môi trường cũ.

Tuy nhiên, phiên bản hiện tại mới chỉ là bản phát triển thử nghiệm và vẫn còn khá nhiều lỗi. Một số ứng dụng KDE cốt lõi như KEdit, KWrite, KCalc… vẫn chưa được tích hợp, và nhiều khả năng chúng sẽ dùng tên khác để tránh nhầm lẫn với các ứng dụng KDE hiện đại. Trình duyệt Chrome và Firefox gặp lỗi khi thay đổi kích thước cửa sổ, menu trên thanh taskbar thường biến mất sau khi mở, hệ thống chưa có âm thanh và thiết lập đa màn hình vẫn chưa hoạt động đúng.

Đúng như dự đoán, MiDesktop hiện vẫn sử dụng X11 thay vì Wayland. Tác giả dự án cho biết việc port sang Wayland đã nằm trong kế hoạch, nhưng sẽ cần rất nhiều thời gian và công sức. Đây có thể là một trường hợp phù hợp để áp dụng Wayback – một lớp chuyển đổi cho phép các môi trường desktop X11 chạy trên Wayland, dù dự án này cũng đang trong giai đoạn phát triển ban đầu.

Nhà phát triển cũng nhấn mạnh rằng đây chỉ là bản xem trước dành cho lập trình viên:
“Đây là bản preview, nên chắc chắn sẽ có lỗi và thậm chí có thể tồn tại các vấn đề bảo mật chưa được phát hiện. MiDesktop hiện chưa được xem là ổn định. Việc phát triển có phần chậm hơn dự kiến, nhưng kết quả tốt thì cần thời gian. Gần đây tôi đã có thêm thời gian rảnh nên tốc độ phát triển sẽ được cải thiện.”

Người dùng có thể cài đặt MiDesktop thông qua kho phần mềm chính thức của Ubuntu và Debian, và các bản phân phối dựa trên hai hệ này cũng có thể sử dụng, miễn là vẫn còn hỗ trợ phiên làm việc X11. Sau khi cài đặt và khởi động lại máy, tùy chọn đăng nhập MiDesktop sẽ xuất hiện ngay tại màn hình đăng nhập.