Cách dùng Microsoft Autoruns tìm ra chính xác điều gì đang làm chậm quá trình khởi động Windows

Khi máy tính Windows của bạn khởi động rất lâu, thủ phạm hầu như luôn giống nhau: Quá nhiều chương trình được khởi chạy ngay khi bạn nhấn nút nguồn. Task Manager chỉ cho bạn cái nhìn sơ lược về các mục khởi chạy này, nhưng đó chỉ là một phần của câu chuyện. Rất nhiều thành phần không xuất hiện trong Task Manager - nhưng chúng vẫn làm tăng thêm vài giây vào thời gian khởi động.

Microsoft có một công cụ khác, về nguyên tắc, phục vụ cùng mục đích với tab Startup apps trong Task Manager. Sự khác biệt là nó hiển thị mọi thành phần được khởi chạy khi khởi động, khi đăng nhập hoặc cùng với một ứng dụng. Ngay cả khi bạn hài lòng với tốc độ khởi động hiện tại, nó vẫn đáng để xem xét.

Giới thiệu Microsoft Autoruns

Công cụ khởi động cho bạn thấy mọi thứ

Microsoft Autoruns là một tiện ích nhỏ gọn, dễ mang theo từ bộ Sysinternals mà - theo lời Microsoft - “có kiến ​​thức toàn diện nhất về các vị trí tự khởi động so với bất kỳ công cụ giám sát khởi động nào”. Hãng không hề phóng đại. Nếu Task Manager chỉ cho bạn thấy phần nổi của tảng băng trôi, thì Autoruns sẽ cho bạn thấy toàn bộ tảng băng.

Task Manager tập trung vào các chương trình khởi động cấp người dùng: Những ứng dụng tự đăng ký thông qua các phương pháp có thể dự đoán, được tiêu chuẩn hóa. Ngược lại, Autoruns liệt kê mọi vị trí tự khởi động mà Windows kiểm tra trong quá trình khởi động và đăng nhập. Nó kiểm tra các registry key, thư mục hệ thống, những tác vụ đã lên lịch, service, driver, đối tượng hỗ trợ trình duyệt, nhà cung cấp Winsock, Codec, tiện ích mở rộng shell Explorer và thậm chí cả các tiện ích bổ sung của Office.

Điều này làm cho Autoruns mạnh mẽ hơn nhiều trong việc khắc phục sự cố. Nó hiển thị các điểm khởi chạy mà lẽ ra sẽ bị ẩn đi, hiển thị cả những mục dành riêng cho người dùng và trên toàn hệ thống, cho phép bạn vô hiệu hóa hầu hết mọi thứ chỉ bằng một hộp kiểm đơn giản. Thêm vào đó, nó tích hợp với VirusTotal, cho phép bạn chạy kiểm tra phần mềm độc hại đa công cụ trên các mục khởi động đáng ngờ mà không cần rời khỏi ứng dụng.

Điều hướng Autoruns

Không bị choáng ngợp

Tất cả những ưu điểm này cộng lại thành một nhược điểm lớn: Autoruns quá tải. Bạn thực sự thấy mọi thứ, ở mọi nơi, cùng một lúc. May mắn thay, nó trở nên đơn giản hơn nhiều khi bạn biết cách đọc những gì mình đang thấy.

Tab Everything là chế độ xem chính. Nó hiển thị mọi mục mà Autoruns phát hiện, trên tất cả các danh mục, trong một danh sách cuộn khổng lồ. Bất cứ thứ gì được tô màu vàng đều bị thiếu, và bất cứ thứ gì được tô màu hồng hoặc đỏ đều không có chữ ký số đã được xác minh. Để làm cho chế độ xem dễ quản lý hơn, hãy bật tắt hai bộ lọc ở trên cùng: Hide Windows entries và Hide Microsoft entries. Bộ lọc đầu tiên ẩn các thành phần cốt lõi của Windows, trong khi bộ lọc thứ hai ẩn những mục từ các ứng dụng Microsoft bổ sung như OneDrive. Bật cả hai bộ lọc, sau đó chỉ hiển thị lại các mục của Microsoft khi bạn muốn kiểm tra chúng.

Tab Logon gần giống nhất với danh sách khởi động của Task Manager, hiển thị các mục cấp người dùng được khởi chạy khi bạn đăng nhập. Nếu mục tiêu duy nhất của bạn là tăng tốc độ khởi động, đây là nơi bạn sẽ dành phần lớn thời gian. Nhấp chuột phải vào bất kỳ mục nào cho phép bạn chuyển trực tiếp đến vị trí registry của nó, chạy quét VirusTotal hoặc tìm kiếm trực tuyến để biết thêm thông tin.

Các tab Services và Scheduled Tasks đặc biệt hữu ích nếu có thứ gì đó liên tục khởi chạy mà không có sự cho phép của bạn. Nhiều ứng dụng và tác nhân cập nhật cố định ẩn trong các tác vụ theo lịch thay vì thư mục khởi động. Autoruns sẽ đưa chúng ra ánh sáng và cho phép bạn vô hiệu hóa chúng mà không cần phải tìm kiếm trong Windows Task Scheduler.

Bạn thực sự có thể làm gì với Autoruns?

Bật tắt các công tắc, kiểm tra, lặp lại

Bỏ chọn một mục sẽ vô hiệu hóa nó ngay lập tức. Điều này lý tưởng cho việc khắc phục sự cố - bạn có thể vô hiệu hóa một thứ gì đó, kiểm tra ứng dụng bị ảnh hưởng hoặc khởi động lại để kiểm tra tác động. Nếu nó bị lỗi, chỉ cần bật lại. Nếu bạn hoàn toàn chắc chắn rằng mình không muốn nó nữa, bạn có thể nhấp chuột phải và chọn Delete, mặc dù thao tác này không thể đảo ngược.

Nếu bạn muốn biết thêm thông tin về một mục, hãy nhấp chuột phải và chọn Jump to Image hoặc Jump to Entry. Tùy chọn đầu tiên sẽ mở vị trí file; tùy chọn thứ hai sẽ mở registry key tương ứng. Nếu bạn không biết mục đó là gì, hãy chọn Search Online. Và nếu bạn nghi ngờ điều gì đó độc hại, hãy chạy quét VirusTotal để kiểm tra danh tiếng của nó.

Ví dụ, nhiều người đã nhận thấy một thời gian rằng menu chuột phải của mình load chậm. Thật khó chịu và xấu hổ khi có một chiếc máy tính đắt tiền mà lại phải chờ menu ngữ cảnh load. Họ nghĩ nguyên nhân là do menu quá tải, nên đã tùy chỉnh menu bằng Nilesoft Shell để dọn dẹp bớt, nhưng điều đó vẫn không cải thiện hiệu suất. Khi xem Autoruns, họ thấy các tiện ích mở rộng menu ngữ cảnh được chèn vào vẫn đang hoạt động. Chúng bao gồm các mục menu PDF của Adobe, tích hợp Google Drive, những shortcut OneDrive, và nhiều thứ khác. Nếu không sử dụng bất kỳ mục nào trong số đó, hãy vô hiệu hóa tất cả. Menu chuột phải từ giờ sẽ hoạt động nhanh hơn hẳn.