Ngay cả Dell cũng thừa nhận: chẳng mấy ai quan tâm đến PC AI

Tôi thực sự mệt mỏi với việc thứ gì cũng bị gắn mác “AI” hiện nay. Smartphone AI, tủ lạnh AI, máy tính bảng AI, robot hút bụi AI, và đặc biệt là PC AI. Gần đây, chính Dell đã thừa nhận rằng người tiêu dùng thực ra không hề quan tâm đến PC AI, và điều đó khiến tôi tự hỏi: vì sao chúng ta lại thờ ơ như vậy? Và quan trọng hơn, liệu chúng ta có nên quan tâm hay không?

Kể từ khi làn sóng AI bùng nổ mạnh mẽ vài năm trước, hầu như mọi sự kiện và thông báo lớn trong ngành máy tính đều xoay quanh một chủ đề duy nhất: AI.

PC AI. Bạn đồng hành AI. Trợ lý AI. Mọi thứ đều là AI.

Ban đầu, nó còn khá mới mẻ. Tôi cũng từng hào hứng khi trải nghiệm những khả năng đầu tiên của GPT và các mô hình tương tự. Rõ ràng, khi AI xuất hiện thì nó sẽ ở lại lâu dài, nên chưa bao giờ tôi nghĩ đến chuyện “chống lại” nó. Chỉ là… có thật sự cần phải nhồi nhét AI vào mọi thứ hay không?

Các công ty liên quan đến AI lại càng đổ thêm ngày càng nhiều nguồn lực vào lĩnh vực mới nổi này. Mỗi năm tại CES, chúng ta lại được “tắm” trong các màn ra mắt PC AI mới. Sự thật là, ở thời điểm này, nhiều người chỉ ngáp dài thay vì háo hức theo dõi. Thế nhưng PC AI thì không thể tránh khỏi. Ngay cả tại CES 2026, nơi có không ít sáng tạo thú vị, AI vẫn là yếu tố xuất hiện trong mọi bài phát biểu quan trọng.

Tuy nhiên, có một thương hiệu dường như đang nhìn nhận vấn đề khác đi: Dell.

Ông Kevin Terwilliger, Giám đốc sản phẩm của Dell, chia sẻ với PC Gamer rằng:

“Những gì chúng tôi học được trong năm qua, đặc biệt từ góc độ người tiêu dùng, là họ không mua máy dựa trên AI. Thậm chí, tôi nghĩ AI còn khiến họ bối rối nhiều hơn là giúp họ hiểu rõ giá trị thực tế của sản phẩm.”

Thật thú vị khi thấy một hãng lớn dám nói ra điều mà nhiều người đã nghĩ từ lâu. Nhưng sự mệt mỏi với AI không chỉ đơn thuần là việc “nghe mãi cũng chán”. Vấn đề nằm ở chỗ: những chiếc PC mới này thường không mang lại đủ khác biệt để khiến người dùng hào hứng chỉ vì chúng được gắn mác “AI”.

“PC AI” thực sự có nghĩa là gì vào năm 2026?

AI đã trở thành một từ khóa được lạm dụng đến mức rất khó để định nghĩa chính xác. Khi hầu hết các thiết bị mới đều có trợ lý AI hoặc một vài tính năng AI nào đó, khái niệm này dần trở nên loãng và kém hấp dẫn hơn rất nhiều.

Về cơ bản, PC AI là thuật ngữ bao trùm cho các máy tính được trang bị NPU (Neural Processing Unit). Cụ thể hơn, để đạt chuẩn chương trình Copilot+ của Microsoft, máy cần có NPU với hiệu năng tối thiểu 40 TOPS. Tuy nhiên, một chiếc máy vẫn có thể được gọi là PC AI mà không cần đạt chuẩn Copilot+, điều này càng khiến mọi thứ trở nên rối rắm.

Với đa số người dùng, cả NPU lẫn con số TOPS đều gần như không có ý nghĩa. Người dùng laptop phổ thông chỉ cần máy làm tốt những gì họ cần. NPU là thứ mà nếu bạn thực sự cần, bạn sẽ biết; còn nếu bạn thậm chí không biết nó là gì, rất có thể là bạn chưa cần đến nó lúc này.

Hiện nay, phần lớn laptop tầm trung mới đều đã có NPU, và các thế hệ mới còn vượt xa yêu cầu của Copilot+. Việc sở hữu NPU có thể hữu ích, ngay cả khi bạn không tận dụng hết, nhưng tôi vẫn chưa thấy người dùng phổ thông đi mua laptop dựa trên số TOPS hay câu hỏi “máy này có NPU không?”.

Trong lúc viết bài này, tôi hỏi một vài người quen xem họ có thích PC AI không. Kết quả là không ai thực sự biết “PC AI” nghĩa là gì.

Rõ ràng, việc truyền thông kém về lợi ích thực sự của PC AI so với PC thông thường là một vấn đề lớn. Dù vậy, laptop có NPU vẫn mang lại một số điểm cộng nhất định.

Lợi ích rõ ràng nhất là xử lý suy luận AI (inference), tức thời điểm mô hình AI thực sự “làm việc”, như chuyển giọng nói thành văn bản hay tạo ảnh. NPU được thiết kế để xử lý những tác vụ này hiệu quả hơn, tiêu thụ ít điện hơn so với CPU hay GPU. Nhưng một lần nữa, đa số người dùng còn không biết inference là gì, nên việc gắn nhãn “PC AI” cho mọi laptop tiêu dùng quả thực rất khó hiểu.

Ngoài ra, NPU cũng hỗ trợ các tác vụ hàng ngày, đặc biệt là trong hệ sinh thái Windows và Copilot+. Nó hoạt động hiệu quả và gọn gàng, nhưng chưa đủ ấn tượng để trở thành lý do duy nhất khiến người ta mua máy.

Những điểm sáng thực sự của PC AI nằm ở các tính năng như cải thiện chất lượng gọi video (tự động căn khung webcam, làm mờ nền, khử ồn), cũng như các công cụ hỗ trợ tiếp cận như phụ đề trực tiếp, ghi âm – chuyển văn bản và dịch thuật. Cá nhân tôi cũng khá thích các tính năng ghi chú bằng AI.

Ai mới thực sự cần một PC AI?

Phần lớn những người thực sự cần NPU thường đã biết điều đó từ trước. Các tác vụ AI chuyên sâu thường hưởng lợi nhiều hơn từ GPU rời, dù trong một số trường hợp NPU vẫn có ích.

Ngoài ra, nếu bạn ưu tiên thời lượng pin, các PC AI thường khá tiết kiệm điện, dù hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc từng mẫu máy. Trên Windows, một số tính năng mới cũng có thể bị “khóa” nếu máy không có NPU.

Nếu công việc của bạn gắn liền với các cuộc gọi video, bạn sẽ thích các tính năng khử ồn và hiệu ứng camera. Tính năng dịch thuật hữu ích cho gia đình đa ngôn ngữ hoặc người thường xuyên di chuyển. Với những ai quan tâm đến quyền riêng tư, xử lý AI cục bộ trên máy cũng là một lợi thế. Nhà sáng tạo nội dung dùng nhiều công cụ AI thậm chí có thể thay thế một số dịch vụ SaaS bằng giải pháp chạy trực tiếp trên máy.

Quan trọng nhất, nếu bạn đang mua laptop vào thời điểm này, khả năng cao đó sẽ là một PC AI, dù bạn có quan tâm đến AI hay không.

Chúng ta đã dần trở nên chai lì với AI, khiến những bước tiến mới kém ấn tượng hơn rất nhiều. Mỗi thế hệ PC AI đều tốt hơn thế hệ trước, nhưng tôi đã quá mệt mỏi khi điều đó luôn là tiêu đề chính tại mọi sự kiện công nghệ lớn. Có lẽ đã đến lúc ngành công nghiệp nên tập trung nhiều hơn vào những cải tiến thực sự hữu hình, thay vì các từ khóa mà phần lớn người dùng không còn mấy quan tâm.